Văn học Chăm khái luận

Inrasara Phú Trạm

300_300_Van hoc ChamVăn học Chăm khái luận là một trong những công trình ít ỏi dành cho lịch sử văn học Chăm. Đây là lần đầu tiên văn học Chăm được thống kê các thể loại, những tác phẩm tiêu biểu và những phán đoán về thời kì ra đời của chúng, giúp bổ sung cho vốn hiểu biết về di sản tinh thần của người Chăm. Trong hơn 100 văn phẩm tác giả tiếp cận được (không kể văn học dân gian) chỉ có 6 dưới dạng in, còn lại thì 12 là bản ghi âm và 86 là bản viết tay. Inrasara bỏ gần hai mươi năm để thu thập tư liệu và hơn tám năm để làm công việc biên soạn.

Continue reading

Việt – Cham: những đường biên văn hóa

  • Đinh Đức Tiến

IMG_4955-53191-20e68 Chúng ta khó có thể nhận diện rõ ràng đâu là yếu tố Việt hoặc Chăm thuần túy, cái nào ảnh hưởng đến cái nào. Những cái hao hao, giông giống chỉ là những đoán định khoa học mà các học giả nhận định và suy diễn, bởi bản thân chúng đã toát lên sự hòa nhuyễn những giá trị tinh hoa của hai nền văn hóa Chăm Việt. Hãy để đường biên văn hóa đó là vô hình trong những biểu hiện hữu hình của cuộc sống.

Quốc gia Việt Nam ngày nay trải dài từ Lũng Cú (Đồng Văn, Hà Giang) đến xóm Mũi (Năm Căn, Cà Mau) trong 33o2’ bắc và 8o30’ bắc. Điểm cực Tây nằm ở 102o kinh đông (xã Apa Chải, Mường Tè, Lai Châu), còn điểm cực đông trên đất liền là ở 109o24’ kinh đông trên bán đảo Hòn Gốm (Khánh Hòa)1. Sự thống nhất toàn vẹn lãnh thổ này là một quá trình hợp nhất với nhiều biến cố phức tạp của các vương quốc Đại Việt, Chămpa và Chân Lạp trong lịch sử. Nếu so sánh về quá trình lập quốc, trình độ phát triển giữa ba quốc gia kể trên xảy ra ở những thời điểm khác nhau và mức độ khác nhau. Nhưng nói chung, Đại Việt, Chămpa và Chân Lạp đều lập quốc từ khá sớm (Đại Việt: khoảng thế kỷ 5 tr.cn với sự hình thành hai mô hình nhà nước sơ khai Văn Lang, Âu Lạc; Chămpa vào khoảng thế cuối thế kỷ 2; và, Phù Nam – Chân Lạp vào khoảng thế kỷ VI). Mặc dù khác với Chămpa, Chân Lạp (hai quốc gia “thuộc Ấn”), Đại Việt là quốc gia “thuộc Hán” có những tiêu chí và cách thức xây dựng xã hội riêng biệt, điều này đã để lại những hệ quả khác nhau kéo dài trong lịch sử.

Continue reading

Tìm Hiểu Lịch Sử Kiến Trúc Tháp Chămpa

image002Ðối với các tháp Chăm, kỹ thuật xây dựng tháp thực chất là sự kết hợp hài hòa, chặt chẽ của công nghệ xây dựng và điêu khắc. Mà biểu hiện vật chất của nó chính là tỷ lệ kiến trúc và nghệ thuật kết hợp kiến trúc với các dạng điêu khắc trang trí, đặc biệt là kỹ thuật xây dựng không mạch vữa. Qua đó nó thể hiện giá trị phi vật thể là nội dung thờ tự, tâm linh và cao hơn là ý nghĩa triết học của các đền tháp Chăm.

Theo đó, việc nghiên cứu xác định được đúng kỹ thuật xây dựng tháp Chăm của người Chăm xưa sẽ giúp cho việc trùng tu được chuẩn xác, đưa ra được những phương tiện và phương pháp để bảo tồn trùng tu được tối đa các giá trị chân xác của di tích. Phương pháp tu bổ đó vừa đảm bảo được tính nguyên gốc, chính xác, phù hợp, cụ thể cho mỗi tháp và từng bộ phận chi tiết của các tháp Chăm. Ðồng thời qua đó có thể mở ra hướng trong nghiên cứu, tìm ra phương pháp xây mới có nhiều ưu điểm hơn phục vụ cho ngành xây dựng, thay thế cho lối xây bằng vữa xi măng + cát hoặc vôi + cát như hiện nay cũng như lý giải những ẩn số xung quanh các vấn đề như kỹ thuật, triết học, tâm linh… của người Chăm xưa. Ðiều này nhằm góp phần cho công cuộc trùng tu và phát huy các giá trị tại Mỹ Sơn nói riêng và các tháp có giá trị tại miền Trung nói chung. Continue reading

Đối thoại với nền văn minh cổ Champa

Tintuc_cgs_vn_201572319h22m52sTác giả: Lê Đình Phụng;

Nxb: Khoa học xã hội; Khổ sách: 16cmx24cm; Số lượng: 302 tr.; Năm: 2015.

Văn hóa Champa là một nền văn hóa lớn, độc đáo, mang bản sắc riêng, có nhiều đóng góp quan trọng vào văn hóa dân tộc trong lịch sử và tỏa sáng đến ngày nay. Kế thừa từ văn hóa cội nguồn của tộc người và sự tiếp thu hội nhập từ văn minh Ấn Độ đưa lại, người Chăm đã xây dựng và phát triển tạo nên một nền văn hóa rực rỡ có mặt từ Nam đèo Ngang (tỉnh Quảng Bình) chạy dài theo dải đất miền Trung đến bờ Bắc sông Đồng Nai (tỉnh Bình Thuận), lan tỏa lên vùng cao nguyên đại ngàn hùng vĩ cùng hệ thống các đảo ven biển miền Trung.

Continue reading

The Art of Champa

Jean-François Hubert

{3F2E5AFE-AC2E-4079-8C57-59C69BEEB66A}Img100From 12 October 2005 to 9 January 2006, the Musee Guimet in Paris will play host to an exceptional exhibition: ‘Treasures of Vietnamese Art… Champa Sculpture’. This show will bring together for the firt time, outstanding pieces from the Musee Guimet, the National Museums of France and the national Vietnamese museums of Da Nang and Ho Chi Minh (formerly Saigon). The discretion of private collectors has meant that, until now, much of the wealth of this great Asian art form has remained relatively unknown but this show also includes several truly exceptional pieces from private collections, hitherto inaccessible to both the public and most curators. Jean-Franois Hubert, an international expert on Vietnamese art, has succeeding in creating a unique artistic opportunity. In the 5th century, the Champa kingdom held sway over a large area of today’s Vietnam. Several magnificent structures still testify to their former presence in the Nha Trang region. Cham Sculpture was created from a variety of materials, principally sandstone, but also gold, silver and bronze, and primarily illustrated themes from Indian mythology. Continue reading

Hindu-Buddhist Art Of Vietnam: Treasures From Champa

T518Z2SM7FJL._SX354_BO1,204,203,200_he kingdom of Champa, which flourished from the second to the nineteenth centuries, is by far the least-known of all the great Indianized civilizations of Southeast Asia. Its own history was violent and ultimately tragic, and, as it covered large areas of what is now central and southern Vietnam, access to the region has been difficult for most of the last sixty years.

Hindu-Buddhist Art of Vietnam is the first substantial book in English on the art of this remarkable and distinctive civilization. It first provides an overview of Cham history, including references to the many influences from neighboring civilizations that shaped it, including Khmer, Javanese, Srivijaya, Dvaravati, and Chinese. It goes on to illustrate and describe more than a hundred major sculptures at present housed in the National Museum at Dà Nang. Continue reading

Tìm Hiểu Cộng Đồng Người Chăm Ở Việt Nam

Giới Thiệu
ch36_img01Nguyễn Văn Huy là Tiến sĩ Dân tộc học, giáo sư phụ trách khoa Các Dân Tộc Ðông Nam Á tại Ðại Học Paris 7. Xin giới thiệu Bài viết rất công phu và có sự nghiên cứu tỉ mỉ (đúng hay sai trong lập luận nầy, cần phải có thêm các nghiên cứu khác hoặc bổ túc của các nhà Sử Học) của ông về lịch sử cộng đồng người Chăm.
Nguồn tài liệu phong phú, tuy vài nhận định có vẻ chủ quan mặc dù cố gắng trung lập, nhưng đáng chú ý là thông điệp nhân bản của ông “Nhận lại anh em, tìm lại bạn bè là chặng đường cần thiết”.

Continue reading

Incredible Champa

Hình ảnh được thực hiện bởi nhiếp ảnh Inra Jaya về ảnh cưới của đôi nam nữ Chăm.