Các nguồn tài liệu về các hoạt động kinh tế tại các vùng đất Khmer và Chàm

 Claude Jacques

École Pratique des Hautes Études, Sciences Historiques et Philologiques, Sorbonne, Paris

Ngô Bắc dịch

Cho đến các năm gần đây, các học giả không bị thu hút nhiều mấy đến việc nghiên cứu cụ thể các hoạt động kinh tế cổ xưa tại Căm Bốt, hay ít nhất chỉ có ít bài nghiên cứu dành một cách đặc biệt đến đề tài này đã được ấn hành.  Các lý do cho sự kiện này được nêu ra: tài liệu gốc sẽ phải được ấn hành trước tiên, một khuôn khổ lịch sử được thiết lập, v.v…  Dĩ nhiên, đây không phải là các lý do không đúng, nhưng điều phải nói thêm rằng công việc nghiên cứu này rõ ràng sẽ rất khó khăn bởi các nguồn tài liệu, khi nhìn toàn bộ, đặc biệt xem ra khó để giải thích.

Tuy nhiên, trong quá khứ nhiều tác giả khác nhau đã đưa ra các ý kiến của họ về nền kinh tế cổ thời, nhưng dề dàng để phơi bày rằng các ý kiến này thường không mấy thực tế, bởi chúng dựa nhiều, và không rõ là liệu tôi có đánh liều để nói, trên các ý tưởng đã được nhận thức tổng quát về nền văn minh này, chứ không phải trên các sự kiện.  Thí dụ, một ý tưởng hiện thời cho rằng xã hội Khmer, vốn đã có khả năng dựng lên Angkors và tất cả các điều kỳ diệu của nó, tự căn bản khác biệt với xã hội Căm Bốt hiện đại, và rõ ràng rằng xã hội Khmer cổ xưa được giải thích một cách thích hợp xuyên qua xã hội Ai Cập cổ thời hơn là xã hội Khmer tương đối nổi tiếng vào lúc cuối thế kỷ thứ XIX.  Niềm tin vững chắc của tác giả hiện nay rằng một định đề như thế phải bị cự tuyệt, và không hề phủ nhận một sự tiến hóa hoàn toàn bình thường, cơ cấu của xã hội Khmer vào lúc bắt đầu có sự bảo hộ của Pháp đã đi theo một cách tự nhiên xã hội thời Angkor.  Trong bất kỳ trường hợp nào, không có điều gì xem ra đã cản trở một cách nghiêm trọng ý kiến này và nó cung cấp một giả thuyết tốt hơn để khởi sự một sự phân tích. Continue reading

Nguyễn Cochinchina: Southern Vietnam in the Seventeenth and Eighteenth

80140100081300LLi Tana

In this historical reassessment of southern Vietnam and its distinct culture, Li Tana illuminates the resourceful qualities of the Dong Trong pioneers, develops a meticulous analysis of the Nguyen trade and taxation systems, and, in the process, redefines the chief cause of the Tay Son rebellion. Li Tana’s study focuses on the socio-economics of Nguyen Cochinchina, such as: the role of foreign merchants, the region’s trading economy, demographic influences, religious and cultural values, how Nguyen rule affected Vietnamese settlers, relationships with uplanders, and processes of localization and identity formation.

Continue reading

Selected Groups in the Republic of Vietnam: The Cham

COUNTERINSURGENCY INFORMATION ANALYSIS CENTER SPECIAL OPERATIONS RESEARCH OFFICE

1432150178811This working paper on the Cham is the third of a pre-publication series on the groups being distributed on a limited basis. It is a descriptive report based on secondary sources dealing with the Vietnamese society. Field research was not undertaken, although the comments of consultants and personnel recently returned from Vietnam have been incorporated. The final report will contain line drawings and illustrations.

It must be recognized, then, that this paper on the Cham is not an exhaustive study. Further, the information contained herein may be dated even before it is published and may be subject to modification in the light of new developments and information. Although it contains the latest information available, the user is cautioned to consider this study as a point of departure to be checked against the current circumstances or conditions of the particular area in which he is working. Continue reading

Indo-China and its primitive people

Baudesson, Henryindo-china-primitive-people-01

A lively report published by Captain Henry Baudesson in 1932 upon returning from years of work in the interior of Vietnam on various French colonial public works. The author lived for years among the Moïs, which means “savages” in Vietnamese, and comprises several hill tribes. He also spent a considerable period of time with the Cham, the curious remnants of the great Mohammedan Champa state. The book is lavishly illustrated with period photographs of these hill people and their customs in which captain Baudesson took a special interest. Their social life and religious rites are placed in the wider context of studies of primitive peoples in other parts of the world. His descriptions of their art and culture are charac-terized by great respect for those who would soon suffer so much from the growing influence of colonial ventures brought by way of the railway line on which he was himself working. Continue reading

Sở hửu ruộng đất Chăm theo địa bạ của triều Nguyễn năm 1836

11080422_1034059433289535_699399044072848409_oNăm 1836, vua Minh Mạng ra lệnh đo đạt và thống kê lại toàn bộ số ruộng đất trong cả nước Tại địa hạt tỉnh Bình Thuận (tức là các tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận và một phần khu vực miền cao Lâm Đồngngày nay), trong các làng xóm của người Chăm, chính quyền cũng tiến hành các hoạt động thống kê và đo đạt ruộng đất để ghi chépvào địa bạ của nhà Nguyễn[1].

Chế độ sở hữu ruộng đất của người Chăm. Continue reading