The trade routes from the Central Highlands to the Central Coast in the past

• Nguyen Thi Hoa
Institute of Sustainable Development of the Central Highlands

To exchange goods from the Central Highlands to the Central Coast of Vietnam, there must have been some trade routes in the past. Indeed, there were at least two trade routes that the Central Highlanders in Vietnam used to take to exchange goods with people on the Central Coast. One route went to the towns of Phan Ri and Phan Rang where the Cham people lived and the other route led to Khanh Hoa and Phu Yen provinces where the Kinh people lived. These were local man-made trails that started out from highlanders’ villages. Continue reading

Về Các Danh Xưng Chỉ Người Chàm

Tạ Chí Đại Trường

Tạp San Sử Địa 17-18

Danh xưng dùng để chỉ dân tộc đã từng có một đế quốc rộng lớn hiện nằm trên phần đất Việt, Miên, Lào, thật cũng không nhiều gì lắm. Những tên được ghi trên giấy tờ, bia đá, có khác nhau tùy thuộc ngôn ngữ sử dụng, nhưng người ta có thể dễ dàng nối kết nguồn gốc để tìm ra giải thích hợp lý. Những tên do tiếng gọi thông thường của dân chúng gây ít nhiều lúng túng cho người tìm hiểu vì tính chất thiếu cố định và thiếu lưu giữ của lời truyền khẩu. Có người bỏ cuộc, có người đoán phỏng chừng. Bây giờ đến lượt chúng ta thử cố gắng tìm một ý kiến xác quyết xem sao.

*

Danh xưng thường được dùng nhiều nhất từ dân chúng đến tầng lớp cai trị là tên tiếng Việt gọi là Chàm. Ở Hạ Lào có địa danh Cham-bassak, ở Cambodge có Kompong Cham (Vũng Chàm), Spéan-Chàm (Cầu Chàm). Vùng kinh thành Chà-bàn cũng có Cầu-Chàm trên Quốc lộ số I ngang qua thành Bình-Định mà sử quan đã chịu khó dịch ra một tên thơ mộng là Lam kiều. Nhưng dấu vết còn lại nhiều nhất là ở nơi đã phát sinh danh xưng đó. Vùng tỉnh Quảng-nam, Quảng-tín bây giờ cho đến cuối thế kỷ I8 vẫn được các người ngoại quốc gọi là tỉnh Chàm. Tên gọi hẳn phải dựa vào truyền thống địa phương vì thành phố Quảng-nam vẫn được vua quan Việt gọi là Chiêm-doanh. Có làng Chiêm Sơn thuộc quận Duy-xuyên, 2 làng Chiêm-lai (thượng và hạ) của quận Điện-bàn. Cù lao Chàm còn đến bây giờ, và Cửa Đại chỉ là tên rút của Đại Chiêm hải khẩu.

Continue reading

Một bản Phổ chí nói về quan hệ Việt – Chăm

Chamstudies xin đăng lại bài viết này từ trang nghiên cứu lịch sử để giúp quý đồng nghiệp gần xa có thêm thông tin về những phát hiện mới trong nghiên cứu sử Champa. Cảm ơn BQT trang Nghiên cứu Lich sử.

Võ Văn Thắng

link_s104

I. GIỚI THIỆU

Trong các tài liệu có tính chất phổ thông, nước Chiêm Thành (hay Champa) thường được nhắc đến như là một vương quốc hình thành ở vùng đất miền Trung Việt Nam, từ khoảng thế kỷ II và tồn tại đến thế kỷ XVII. Lãnh thổ của vương quốc này ở thời kỳ rộng lớn nhất bao gồm từ Quảng Bình đến Bình Thuận ngày nay. Lịch sử của nước Chiêm Thành được viết chủ yếu dựa theo các nguồn tư liệu của các nhà du hành và sử gia Trung Quốc, cùng một số văn bia chữ Phạn và chữ Chăm.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, một số nhà nghiên cứu về Đông Nam Á và Việt Nam muốn xác định lại khái niệm Champa. Theo đó, không nên hiểu Champa như một quốc gia với một lịch sử mạch lạc và liên tục do các sử gia thế kỷ XX khái quát nên. Champa được nhìn nhận như là một từ chỉ chung cho nhiều vương quốc hoặc nhiều tiểu quốc cùng tồn tại ở dải đất miền Trung và có những thời kỳ thịnh suy không đồng đều.[1] Continue reading

Vương Quốc Champa. Địa Dư, Dân Cư và Lịch Sử

Gs. Ts. Pièrre-Bernard LAFONT
Chuyển ngữ sang tiếng Việt bởi
Hassan Poklaun

Kết quả hình ảnh cho vÆ°Æ¡ng quốc champa địa dÆ° dân cÆ° và lịch sá»­LỜI MỞ ĐẦU

Champa là một vương quốc xuất hiện tại miền trung Việt Nam từ thế kỷ thứ II cho đến đầu thế kỷ thứ XIX. Vào những thời kỳ vàng son nhất, lãnh thổ Champa bao gồm vùng đồng bằng duyên hải và cả khu vực cao nguyên của miền trung Việt Nam hiện nay, nằm giữa hai bán vĩ tuyến 18 và 11.

Thế kỷ thứ X là thời kỳ đánh dấu cho trang sử huy hoàng nhất của Champa, nhưng cũng là giai đoạn mà vương quốc này bắt đầu đối phó với Đại Việt vừa mới thoát ra khỏi nền đô hộ của Trung Hoa để tạo cho mình một quốc gia có chủ quyền. Kể từ đó, vương quốc Đại Việt khởi đầu làm áp lực với Champa càng ngày càng lớn mạnh, gây ra sự xụp đổ thủ đô Vijaya (Đồ Bàn) vào năm1471, kéo theo cuộc Nam Tiến nhằm xâm chiếm lãnh thổ phía bắc của Champa đồng thời phá tan cả truyền thống Ấn Giáo, vốn là yếu tố cơ bản trong tiến trình phát triển nền văn minh của vương quốc này. Mặc dầu lãnh thổ Champa bị thu hẹp vào khu vực ở phía nam kể từ thế kỷ Vuơng quốc Champa thứ XV nhưng vương quốc Champa vẫn còn tồn tại với danh nghĩa là một quốc gia độc lập có chủ quyền, tiếp tục biểu dương sức năng động của mình để củng cố lại hệ thống tổ chức xã hội và dung nạp thêm các giá trị tinh thần mới để xây dựng cho mình một nền văn minh có đặc thù rất là riêng biệt. Continue reading

The Boxer Codex (Cham Selections)

Transcription and Translation of an Illustrated Late Sixteenth-Century Spanish Manuscript Concerning the Geography, History and Ethnography of the Pacific, South-east and East Asia

by George Bryan Souza and Jeffrey Scott Turley

The Boxer Codex is a collection of accounts, narratives, descriptions and illustrations concerning the geography, ethnography and history of people, polities and societies in the western Pacific and major segments of maritime and continental Southeast Asia and East Asia that were written in Spanish or translated from Portuguese to Spanish between 1574 and 1591 and compiled soon thereafter at Manila, the relatively newly established center of the Spanish imperial project in Asia. This important anthology was bound in the form of a codex in Madrid in the early 17th century; it was never copied or published thereafter. The present edition presents a complete transcription of the original Spanish manuscript of the Boxer Codex and a first-ever complete English translation, including reproductions of its illustrations, of this extraordinary work.  Continue reading

Parlons cham du Vietnam — Agnès De Féo

“Parlons cham du Vietnam”

Agnès De Féo

Le cham est une langue austronésienne parlée par les Chams, héritiers d’un royaume indianisé d’Asie du Sud-Est, le Champa, qui occupait la moitié sud du Vietnam actuel. Les Chams n’ont pas, contrairement aux Khmers, conservé leur État. Vaincu au fil des siècles par le royaume des Viêts, le Champa a disparu comme une peau de chagrin, laissant des vestiges architecturaux et artistiques inestimables.

Les Chams d’aujourd’hui représentent un demi-million de locuteurs. Ils peuplent toujours le territoire de leur ancien royaume au sud du Vietnam, mais vivent majoritairement en diaspora, notamment au Cambodge.

Parlons cham propose une initiation à la langue de ce peuple matrilinéaire pratiquant des formes originales de brahmanisme et d’islam. Un peuple minoritaire, certes, mais confronté aux grands enjeux de la modernité en conservant sa langue et son écriture par un attachement indéfectible au Champa, puissant fédérateur d’imaginaire.

Continue reading

Historical, Ethnographic, and Contemporary Political Analyses of the Muslims of Kampuchea and Vietnam

Historical, Ethnographic, and Contemporary Political Analyses of the Muslims of Kampuchea and Vietnam

Raymond Scupin

Abstract

This paper surveys the historical, early ethnographic, and contemporary political analyses of the Cham Muslims of Kampuchea and Vietnam. The historical overview describes the Indic and Islamic influence on the traditional kingdom of Champa, the consequences of French colonialism, and the results of the Vietnam war. The ethnographic description of the Cham is based on early French scholarly depictions that were influenced by Orientalist modes of representation. The contemporary political analysis is derived from scholarly attempts at assessing the recent situation of Cham Muslims as they faced genocide in Cambodia and experienced ethnic repression in Vietnam.
Full Text on Academia.com: http://bit.ly/ScupinSOJOURN
Sojourn: Journal of Social Issues in Southeast Asia
Vol. 10, No. 2 (October 1995), pp. 301-328

Minorities at Large: New Approaches to Minority Ethnicity in Vietnam

Minorities at Large: New Approaches to Minority Ethnicity in Vietnam

Philip Taylor, editor

This collection represents a new approach to minority ethnicity in Vietnam. Drawing on ethnographic and historical research in the highlands and lowlands, eight essays provide rich descriptions of a wide variety of ethnic minority experiences. They offer provocative analyses that challenge stereotypes about minority groups in scholarship and official development policy. While powerful forces such as warring armies, the socialist state, or the market economy often are said to have undermined the livelihoods and identities of once-autonomous peoples, these studies reveal how peoples at the periphery of the modern nation state nonetheless have been active in the transformation and redefinition of their worlds. The chapters situate contemporary minority transnational networks in the context of older translocal affiliations, identities, and livelihood strategies. In contrast with the attention devoted in previous studies to the state ethnic classification project, the studies shed light on popular identifications in circulation, and transition, among ethnic minorities themselves.

 

Continue reading

Yếu tố bản địa, Bàlamôn giáo và Islam giáo trong tôn giáo của người Chăm Ahiér qua bộ kinh Lá buông (Agal Bac) mới phát hiện


YẾU TỐ BẢN ĐỊA, BÀLAMÔN GIÁO VÀ ISLAM GIÁO TRONG TÔN GIÁO CỦA NGƯỜI CHĂM AHIÉR QUA BỘ KINH LÁ BUÔNG (AGAL BAC) MỚI PHÁT HIỆN

Sakaya

Tóm tắt: Bài viết này, tác giả giới thiệu tổng quan về chủ đề, nội dung của bộ kinh – văn bản lá buông (agal bac) mà tu sĩ Basaih, Po Adhia người Chăm Ahiér đang lưu giữ và dùng để hành lễ hiện nay. Thông qua bộ kinh và việc thực hành nghi lễ của các tu sĩ, tác giả bóc tách nhiều lớp văn hóa, tôn giáo khác nhau trong cộng đồng Chăm. Kết quả nghiên cứu này chỉ ra rằng: tôn giáo Bàlamôn ở người Chăm Ahiér không hoàn toàn chính thống mà là sự dung hòa các yếu tố bản địa, Bàlamôn giáo và Islam giáo.

Continue reading