The Mother Goddess of Champa: Po Inâ Nâgar

William B Noseworthy

[ Abstract ]

po inaThis article utilizes interdisciplinary methods in order to critically review the existing research on the Mother Goddess of Champa: Po Inâ Nâgar. In the past, Po Inâ Nâgar has too often been portrayed as simply a “local adaptation of Uma, the wife of Śiva, who was abandoned by the Cham adapted by the Vietnamese in conjunction with their conquest of Champa.” This reading of the Po Ina Nagar narrative can be derived from even the best scholarly works on the subject of the goddess, as well as a grand majority of the works produced during the period of French colonial scholarship. In this article, I argue that the adaption of the literary studies strategies of “close reading”, “surface reading as materiality”, and the “hermeneutics of suspicion”, applied to Cham manuscripts and epigraphic evidence—in addition to mixed anthropological and historical methods—demonstrates that Po Inâ Nâgar is, rather, a Champa (or ‘Cham’) mother goddess, who has become known by many names, even as the Cham continue to re-assert that she is an indigenous Cham goddess in the context of a majority culture of Thánh Mẫu worship.

Keywords: Hinduism, Localization, Goddess worship, Champa civilization, Vietnam, Cham

Continue reading

Văn hóa phi vật thể của người Chăm Ninh Thuận

10934023_10204592157101433_112373427508533859_n

Người Chăm Ninh Thuận là cư dân chiếm số dân đông nhất trong cộng đồng  tộc ngươì Chăm cả nước. Tộc người Chăm ở tỉnh Ninh Thuận ngày nay là cư dân bản địa, sinh tụ lâu đời, gắn liền với sự hình thành và phát triển vương quốc Champa cổ từ thế kỷ thứ II đến nửa đầu thế kỷ XIX sau công nguyên, sau đó hòa nhập vào cộng đồng đa dân tộc Việt Nam cho đến ngày nay. Trong suốt quá trình tồn tại và phát triển, người Chăm đã sản sinh và để lại cho hậu thế một di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng và đặc sắc, đặc biệt là văn hóa phi vật thể. Di sản văn hóa vật thể ở đây có thể kể đến những kiến trúc tôn giáo như đền tháp, kiến trúc dân sinh, nhạc cụ, trang phục cổ truyền, hệ thống nông cụ, phương tiện di chuyển, gốm, vải vóc, hoa văn… Văn hóa phi vật thể với hệ thống tín ngưỡng dân gian, tôn giáo, lễ hội, văn học dân gian, văn chương, ngôn ngữ, các loại hình nghệ thuật tạo hình, múa hát, y thuật, tri thức dân gian…

Continue reading

Tìm Hiểu Cộng Đồng Người Chăm Ở Việt Nam

Giới Thiệu
ch36_img01Nguyễn Văn Huy là Tiến sĩ Dân tộc học, giáo sư phụ trách khoa Các Dân Tộc Ðông Nam Á tại Ðại Học Paris 7. Xin giới thiệu Bài viết rất công phu và có sự nghiên cứu tỉ mỉ (đúng hay sai trong lập luận nầy, cần phải có thêm các nghiên cứu khác hoặc bổ túc của các nhà Sử Học) của ông về lịch sử cộng đồng người Chăm.
Nguồn tài liệu phong phú, tuy vài nhận định có vẻ chủ quan mặc dù cố gắng trung lập, nhưng đáng chú ý là thông điệp nhân bản của ông “Nhận lại anh em, tìm lại bạn bè là chặng đường cần thiết”.

Continue reading

[Dissertation] Mối quan hệ giữa văn hóa Chăm và văn hóa Mã Lai thông qua lễ Raja Praong và Mak Yong

Trương, Văn Món.

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn

Raja Praong và Mak Yong là hai nghi lễ có chứa đựng nhiều thông tin quan trọng về mối quan hệ giữa văn hoá Chăm và văn hoá Mã Lai. Bằng phương pháp nghiên cứu và những lý thuyết của Dân tộc học/Nhân học,đặc biệt là dựa vào việc phân tích các văn bản Chăm và Mã Lai, nội dung của luận án này trình bày rõ nguồn gốc, nội dung và ý nghĩa cũng như mối quan hệ giữa lễ Raja Praong của người Chăm với lễ Mak Yong của người Mã Lai. Đó là lễ Raja Praong có nguồn gốc, ảnh hưởng từ lễ Mak Yong, được truyền bá từ vùng Kelantan – Malayu đến Champa vào thời kỳ vua Po Rome thế kỷ XVII. Lễ Raja Praong thuộc loại hình tín ngưỡng Shaman, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, thờ thánh Alla, thờ những vị anh hùng lịch sử – văn hóa Chăm, Mã Lai và Ả Rập là chính. Lễ Raja Praong có mối quan hệ với lễ Mak Yong trên tất cả bình diện như nguồn gốc ra đời, truyền thuyết, tên nghi lễ, những kiêng cữ, đồ vật dâng cúng, các vị thần cầu cúng, tu sĩ, trang phục, nhạc cụ, phong cách hành lễ, ngôn ngữ hành lễ…Tất cả những yếu tố tương đồng này là kết quả của quá trình giao lưu, tiếp biến giữa văn hóa Chăm và văn hoá Mã Lai. Cuối cùng thông qua những tư liệu này luận án làm rõ mối quan hệ giữa văn hoá Chăm và văn hoá Mã Lai từ sau thế kỷ XV đến đầu thế kỷ XIX khi nền văn hóa Ấn Độ suy tàn ở Champa.

Continue reading

[Dissertation] Cham in Vietnam: Dynamics of ethnicity

Nakamura, Rie

University of Washington, ProQuest Dissertations Publishing, 1999. 0800086.

This dissertation is a study of ethnicity. It examines complex ethnicity of the Cham, one of 54 state-recognized minority groups in Vietnam. It compares the formation of ethnic identities between two different Cham groups living in two different regions of Vietnam, and argues that ethnicity is the interactional identity of a person. Special attention is given to the religious systems of the both groups, and some ethnographic data of the Cham people in Vietnam is included.

This dissertation also examines the development of ethnic minority policies in Vietnam and the role of the state in the construction of the Cham ethnicity. Special attention is given to the Vietnamese political and historical characteristics as a Socialist nation, and a former colony of France. In order to examine the ways ethnicity is conceptualized in the context of the modern nation, some issues regarding nationalism, nation and state are explored. In particular, the similarity between ethnicity and nationalism is discussed.

Lễ nghi vòng đời của người Cham Ahier

TS. Phan Quốc Anh

Sach NLVDNVới một bề dày về lịch sử, văn hóa của dân tộc Chăm là một trong những di sản văn hóa đồ sộ, phong phú trong kho tàng văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam, là một mảng màu làm nên sự đa dạng, sinh động trên bức tranh toàn cảnh của bản sắc văn hóa Việt Nam. Với nhiều lớp văn hóa tích tụ, bồi đắp trong quá trình lịch sử dài lâu, văn hóa Chăm cho đến nay vẫn luôn là đối tượng hấp dẫn của các nhà nghiên cứu văn hóa trong và ngoài nước. Có thể nói, trong tư liệu nghiên cứu về văn hóa các dân tộc, tư liệu nghiên cứu về văn hóa Chăm là một trong những kho tàng đồ sộ nhất, giàu có nhất, trải dài suốt từ đầu công nguyên đến nay (Từ Tiền Hán thư, Hậu Hán thư, Lương sử, Cựu Đường thư, Tân Đường thư, Tống Sử v.v… cho đến ngày nay, các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu). Theo thống kê của Nguyễn Hữu Thông và các tác giả của Phân viện Nghiên cứu Văn hóa Nghệ thuật miền Trung (có thể là chưa hoàn toàn đầy đủ) thì đã có tới 2.278 công trình, bài viết khoa học về văn hóa Chăm của các tác giả trong và ngoài nước đã được xuất bản

Continue reading

Lễ nhập Kut (Hadat batalang tama kut) của người Chăm Balamon

 

TS. Phan Quốc Anh

      18713294841_c77bcf66b7   Người Chăm Bàlamôn khi chết đều được làm lễ hoả táng. Trong  lễ hoả táng, khi lửa đang cháy, người ta lấy hộp sọ người chết ra, đục lấy 9 mảnh xương trán, giữ lại để sau này làm lễ nhập kút. Kút là nơi chôn 9 mảnh xư­ơng trán ấy của người chết, là nghĩa địa, là nơi thờ cúng tổ tiên của dòng tộc theo họ mẹ của ngư­ời Chăm Bàlamôn.

  1. Nguồn gốc kút và điều kiện nhập kút

        Người theo Bàlamôn giáo ở Ấn Độ không có tục giữ lại 9 miếng xương trán sau khi hoả thiêu như của người Chăm Bàlamôn hiện nay. Giáo lý Bàlamôn quy định: “Sau khi thiêu, mọi người tắm rửa và ba ngày sau, những mảnh xương chưa cháy hết và tro được thu gom rồi thả xuống sông Hằng” [1, tr. 198]. Những tư liệu của người Trung Hoa cũng cho chúng ta biết, trước đây, người Chăm không có tục giữ lại 9 miếng xương trán để nhập kút: “…Khi khiêng người chết đến gần một con sông thì họ thôi khóc; họ đặt xác lên đống củi rồi đốt, sau đó nhặt lấy tro than cho vào một cái lọ bằng đất, đem ném xuống sông, rồi mọi người về, tránh không nói một tiếng nào, có lẽ để cho linh hồn người chết không tìm được đường về” [2, tr. 27]. Continue reading