Tin buồn, Heartbreaking News

Tin buồn, Heartbreaking News (English below)


🍂GS. TS Po Dharma đã tạ thế lúc 11 giờ đêm ngày 2/21/2019 giờ Paris do căn bệnh ung thư.
🍂Ông là một học giả uyên bác của người Chăm và đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp bảo tồn và phát huy văn hoá Chăm trên thế giới.
🍂 Sự ra đi của ông là một mất mát rất lớn của cộng đồng Chăm và nghiên cứu Champa.
🍂Chamstudies Xin tri ân những cống hiến của ông và xin thành kính phân ưu cùng gia đình và cộng đồng Chăm. 🙏🏻
👉🏻Xem link về những nghiên cứu của ông: https://chamstudies.net/prof-dr-po-dharma-quang/

Heartbreaking News
🍂 Dr. Po Dharma has passed away at 11pm local Paris time, this morning, 2/21/2019 after his battle with cancer.
🍂 Po Dharma was a world-renowned scholar for his lifelong contributions to studies of the Cham people, and the preservation and promotion of Cham culture around the world.
🍂 The departure of Dr. Po Dharma is a tremendous loss for the global Cham community, as well as for the research and understanding of Champa.
🍂Chamstudies wishes to express our heartfelt gratitude to Po Dharma for his dedication, commitment, and respect for the Cham community, and send our heartfelt condolences to his family and others affected by the loss of our mentor, teacher, family member, and friend. May he rest peacefully, and may his work be carried on into the future for generations to come. 🙏🏻
👉🏻Please see the following link for research and projects from Dr. Po Dharma: https://chamstudies.net/prof-dr-po-dharma-quang/

PoDharma

The Boxer Codex (Cham Selections)

Transcription and Translation of an Illustrated Late Sixteenth-Century Spanish Manuscript Concerning the Geography, History and Ethnography of the Pacific, South-east and East Asia

by George Bryan Souza and Jeffrey Scott Turley

The Boxer Codex is a collection of accounts, narratives, descriptions and illustrations concerning the geography, ethnography and history of people, polities and societies in the western Pacific and major segments of maritime and continental Southeast Asia and East Asia that were written in Spanish or translated from Portuguese to Spanish between 1574 and 1591 and compiled soon thereafter at Manila, the relatively newly established center of the Spanish imperial project in Asia. This important anthology was bound in the form of a codex in Madrid in the early 17th century; it was never copied or published thereafter. The present edition presents a complete transcription of the original Spanish manuscript of the Boxer Codex and a first-ever complete English translation, including reproductions of its illustrations, of this extraordinary work.  Continue reading

Dai Viet Diplomatic Relations with Neighbouring Countries under Ly Dynasty

Nguyen Thanh Binh
University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University, Hanoi.
Email: nguyenthanhbinhtriet@gmail.comReceived: 8 March, 2017. Accepted: 30 March, 2017.

Source: Vietnam Social Sciences, No.3 (179) – 2017 
Abstract: Vietnam, or Dai Viet (Great Viet) as named under Ly dynasty, had diplomatic relations with its neighbours, including China, Champa and Chenla. It pursued a peace-loving foreign
policy, while resolutely resisting foreign aggression. The foreign policy was aimed at building and upholding friendship among neighbouring countries for the purpose of creating and maintaining a peaceful environment for national construction and defence.
Keywords: Diplomatic relations, Ly dynasty, Song dynasty, Champa, Chenla, Laos. Continue reading

Văn hóa phi vật thể của người Chăm Ninh Thuận

10934023_10204592157101433_112373427508533859_n

Người Chăm Ninh Thuận là cư dân chiếm số dân đông nhất trong cộng đồng  tộc ngươì Chăm cả nước. Tộc người Chăm ở tỉnh Ninh Thuận ngày nay là cư dân bản địa, sinh tụ lâu đời, gắn liền với sự hình thành và phát triển vương quốc Champa cổ từ thế kỷ thứ II đến nửa đầu thế kỷ XIX sau công nguyên, sau đó hòa nhập vào cộng đồng đa dân tộc Việt Nam cho đến ngày nay. Trong suốt quá trình tồn tại và phát triển, người Chăm đã sản sinh và để lại cho hậu thế một di sản văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng và đặc sắc, đặc biệt là văn hóa phi vật thể. Di sản văn hóa vật thể ở đây có thể kể đến những kiến trúc tôn giáo như đền tháp, kiến trúc dân sinh, nhạc cụ, trang phục cổ truyền, hệ thống nông cụ, phương tiện di chuyển, gốm, vải vóc, hoa văn… Văn hóa phi vật thể với hệ thống tín ngưỡng dân gian, tôn giáo, lễ hội, văn học dân gian, văn chương, ngôn ngữ, các loại hình nghệ thuật tạo hình, múa hát, y thuật, tri thức dân gian…

Continue reading

From ancient Cham to modern dialects: two thousand years of language contact and change

Author: Graham Thurgood. 1999.

Oceanic Linguistics Special Publication No. 28. Honolulu: University of Hawai‘i Press. xvii + 407 pp

Reviewed by R. A. Blust  at : Oceanic Linguistics
Volume 39, Number 2, December 2000

31ECT0C8QAL._SX308_BO1,204,203,200_As early as 192 a.d., Chinese dynastic records refer to “Lin-yi,” a powerful Indianized state that ³ourished in coastal mainland southeast Asia south of the Vietnamese in the Red River delta and north of Funan in the Mekong delta. In this groundbreaking work, Thurgood (T) documents the remarkable linguistic history of Lin-yi, better known to Western historians as Champa. A bird’s-eye view of major events in the linguistic history of Champa can be summarized roughly as follows:

(1) Somewhat over 2,000 years ago, an Austronesian-speaking population that was not yet completely differentiated from those speaking Malayic languages of western Indonesia arrived on the coast of Vietnam. Continue reading

Khám phá các nguồn kể lại của người Chàm với lịch sử ly tán của người Chàm ở Cambodia

Nicolas Weber

Bản dịch: Hồ Thị Vui

Hiệu đính: Ysa Cosiem

downloadTÓM TẮT
Người Chàm có lịch sử lâu dài ở Campuchia. Sự hiện diện của họ ở nơi này có thể là từ thế kỷ thứ 10 sau công nguyên. Điều đáng ngạc nhiên là, rất ít nguồn tư liệu lịch sử về sự tồn tại của người Chàm và để có thể hiểu được một phần nhỏ bức tranh người Chàm ly tán giai đoạn từ thế kỷ 16 đến thế kỷ 19 lại đa phần dựa vào các Biên niên sử của Hoàng gia Khmer. Tuy nhiên, người Chàm sở hữu một lượng lớn những tài liệu văn bản về lịch sử hiện đại của mình, chứa những thông tin đáng giá về tình hình văn hóa và chính trị của Campuchia từ cuối thế kỷ 18 đến khi người Pháp thành lập vùng bán đảo Đông Dương vào thế kỷ 19. Bài viết này đưa ra ý kiến về việc kiểm tra 2 bộ tài liệu đặc biệt hữu ích cho việc hiểu lịch sử sự phân hóa của người Chàm ở Campuchia: Những Bản Kể Lại của cá nhân sau thế kỷ 18 và thế kỷ 19, cùng những ghi nhận không chính thống và những bảngphả hệ Hoàng gia. Viết theo thể thơ, các văn Bản Kể Lại ghi lại khoảng thời gian lịch sử quan trọng giữa Vua Ang Chan (1797 – 1835) và Vua Norodom (1860 -1901). Những tài liệu này cung cấp những thông tin sâu sắc về sự tham gia của dân tộc Chàm trong chính trường Campuchia và những thông tin vô giá về việc người Chàm di dân ở trong và ngoài biên giới Campuchia. Hơn nữa, những tài liệu này cũng cung cấp những thông tin liên quan đến nền tảng các cuộc định cư của người Chăm mà ngày nay vẫn còn tồn tại ở Campuchia và ở miền Tây Nam Việt Nam. Theo phả hệ hoàng tộc, mặc dù tính tin cậy của tài liệu là có thể bị nghi ngờ, thì tài liệu này cũng đáng đề cập đến vì nó cho thấy những nỗ lực của người Chàm trong việc hợp pháp hóa sự hiện diện của mình ở Campuchia bằng cách liên hệ những ký ức về Chàmpa xưa, những vị vua trước đó với sự hiện hửu của họ ở Campuchia. Cùng với những phả hệ Hoàng tộc hiện còn lưu lại, thì một bằng chứng thú vị về nhận thức của người Chàm về quá khứ như là một chuỗi xuyên suốt lịch sử giúp vẽ nên bức tranh về nhận thức văn hóa, chính trị của họ đang được hiển lộ. Continue reading

THỜI ĐIỂM DU NHẬP PHẬT GIÁO TẠI CHĂMPA

THỜI ĐIỂM DU NHẬP PHẬT GIÁO TẠI CHAMPA

THÔNG THANH KHÁNH

Từ khi hình thành nhà nước dưới dạng sơ khai Lâm Ấp{190 – 193 sau công nguyên), đời sống văn hoá của cộng đồng người Chămpa đã chịu sự tác động mạnh mẽ của sự đối lưu qua các nền văn hoá bên ngoài.

Vấn đề phát triển kinh tế – văn hoá mà đòn bẩy chính là sự phát triển công kĩ nghệ sắt Sa Huỳnh, cùng với sự tác động mạnh của nền nông nghiệp định cư bằng sản xuất lúa hai vụ đã đưa cộng đồng này tiến đến thời kì thịnh vượng nhất. Không chỉ có sự tác động qua lại giữa công nghệ – kỹ thuật sắt và nền nông nghiệp với tính ưu việt mà qua đó, chúng tôi còn muốn đề cập đến vấn đề khác có tính tương trợ hết sức quan trọng, đó là tầm quan hệ đối lưu của ngành thương nghiệp thông qua đường biển.

Nhờ nhiều sản vật quý hiếm, nhiều kỹ nghệ đồ sắt ưu việt, cộng đồng người Chămpa đã có những tổ chức đưa các “ mặt hàng” của mình qua trao đổi đồng thời nhập về những “mặt hàng” thiết yếu gia dụng, điều này được khẳng định qua sự có mặt của các đồ đồng của văn hoá Đông Sơn, Phù Nam, và một số có liên quan đến sự đối lưu – trao đổi qua đường biển như các vật trang sức, khuyên tai hai đầu thú, xâu chuỗi bằng thuỷ tinh… xuất phát từ các nước Nam Á.

Đặc biệt qua vấn đề hình thành chữ viết dựa trên nền tảng đặc trưng chữ hình tượng của văn hoá Ấn Độ. Bằng chữ Phạn qua các kí tự tìm được từ thế từ thế kỉ thứ I sau công nguyên, đồng với sự tiếp thu và biến thể của một số nền văn hoá ngoại để phù hợp với nền văn hoá bản địa. Trong đó, chịu sự rác động mạnh nhất của văn hoá Ấn Độ – Nam Á là điều tất yếu không thể phủ nhận được, khi mà sự đối lưu hàng hải của Chămpa vào những giai đoạn đó phát triển mạnh nhất vùng Đông Nam Á.

Song song với việc chấp nhận nền văn hoá Ấn ở thời kì dòng Phật giáo và Bà – La- môn đang được phát triển mạnh mẽ. Hai triết học này cùng với nền kinh tế tăng trưởng đã có những bước tác động sâu vào vaasn đề định hìh nền văn hoá Chămpa. Từ những vấn đề chúng tôi vừa nêu ra ta có thể khẳng định rằng nền văn hoá Ấn Độ và Nam Á được truyền về đây từ rất sớm đối với một cộng đồng mà tín ngưỡng tôn giáo là chủ lực chính.

Vậy thì phật giáo được du nhập vào Chămpa như thế nào? Câu hỏi này đã được nhiều lớp học giả nghiên cứu về văn hoá Chămpa quan tâm và tiếp cận, nhiều nhà sử học cũng dành nhiều thời gian để tìm hiểu vấn đề này. Riêng chúng tôi chỉ là những người thừa kế của các bậc tôn sư đi trước để lại cùng với việc sưu tập tài liệu, các thư tịch cổ có liên quan đến văn hoá Chămpa để phác thảo một trình tự nhất định nào đó của dòng phật giáo, nét tư tưởng nổi bậc của nhiều vương triều Chămpa kế thừa và phát huy. Lật các thư tịch cổ của Trung Hoa có liên hệ mua bán trao đổi với người Chămpa vào những thế kỷ VII, Nghĩa Tịnh (I – Sting ) đã kể lại cộng đồng người Chămpa vào thời kì này rất kính mến Phật Thích Ca.

Khi tìm hiểu các sử liệu Trung Hoa khác, một số nhà nghiên cứu còn cho biết thêm vào năm 605, quân nhà Tuỳ khi đánh chiếm Chămpa đã thu được rất nhiều chiến lợi phẩm, trong đó nổi bật nhất là 1.350 pho kinh phật. Đồng thời dựa trên một văn bản được tìm thấy trên bia Võ Cạnh – Nha Trang – Khánh Hoà – cho rằng vào thế kỉ thứ I, phật giáo là tôn giáo chủ đạo xung quanh khu vực trung tâm của xứ kauthara.

Sự sùng bái đạo Phật có tác động mạnh mẽ đến tư tưởng cộng đồng Chămpa đương thời. Khi tiến hành nghiên cứu về văn hoá Chămpa, nhà nghiên cứu L.Finot đã có những khảo cứu sưu tra bia Võ Cạnh – Nha Trang, cho biết thêm: “Nhà vua dựng bia để thể hiện ý thức về sự bất thường của cuộc đời, về lòng trất ẩn đối với chúng sanh, sự hy sinh của cải mình cho lợi ích chung…” đây là biểu hiện rỏ nét về sự ảnh hưởng tư tưởng Phật giáo về tinh thần nhận thức của mọi tầng lớp trong xã hội Chămpa lúc bấy giờ.

Căn cứ vào những chứng cứ trên, chúng ta có thể cho rằng tư tưởng cùng dòng Phật giáo được truyền về và phát sinh ở đây vào những giai đoạn niên kỉ I sau Công nguyên, cùng song song với sự du nhập “ nở rộ” của nền văn hoá Ấn Độ và Nam Á. Thật vậy,miền duyên hải miền Trung vốn có điều kiện thuận lợi về tìm năng hàng hải có các cửa biển tự nhiên ưu đãi về vấn đề an toàn nơi trú ngụ của tàu thuyền, từ đây cùng với sự phát triển phồn thịnh cùng với tính ưu việt của nền văn hoá ảnh hưởng đến là biến chuyển từ nền văn hoá bản địa tiền Chămpa đưa đến một văn hoá Chăm.

Sự tác động mạnh mẽ đó làm ảnh hưởng nhất định đến tôn giáo trong thời kì này. Xét về bối cảnh thời kì trước của Ấn Độ về khía cạnh tôn giáo cho đến lúc đức Phật nhập diệt, trải qua một trăm năm biến chuyển trong cộng đồng Tăng lữ. Từ sự ủng hộ nhiệt tình của các vương quốc, các trưởng giả giàu có và danh tiếng.

Cũng từ đây, dư âm và uy đức của đức Phật vẫn còn đang bao trùm các vương quốc nên vấn đề qui ngưỡng về Tam bảo theo tinh thần tuyệt đối vẫn còn sâu đậm. Từ đó tư tưởng của Arya- Samiti – Nikaya và Sarvativada theo đà đó phát triển mạnh mẽ, nhiều vị vua trị vì ủng hộ sùng bái Phật giáo tạo nên một thời phồn vinh. Tất nhiên những thương buôn là những Phật tử và những vị Sa môn theo gót viễn du về những vùng đất mới còn mang bên mình một triết học – tôn giáo bản địa của mình do mình hấp thụ được qua khắp vùng Châu Á.

Trong những chuyến diễn du để trao đổi hàng hoá trước yêu cầu ngày một lớn ấy, theo điều kiện của từng vùng đất và điều kiện thuận lợi về hải cảng tạo nên một nền kinh tế phồn vinh – giao lưu văn hoá có những bước thành tựu khả quan : trong đó hải cảng Chămpa là địa điểm các thương buôn thường chú ý và tìm đến nhất bởi tầm quan trọng của vấn đề trao đổi hàng hoá.

Cũng từ đây một số vị Sa môn nhìn nhận và thấy rằng vùng đất này có thể phù hợp để truyền bá chánh pháp và được cộng đồng này chấp nhận một cách tích cực. Những vị chân tu Phật giaó theo thời gian phiêu du tìm về nơi vắng vẻ để tụ tập – đồng thời hoằng hoá khai ngộ cho chúng sanh trước công nguyên, và từ đó đưa triết lý của Phật giáo lên tuyệt đỉnh.

Cùng với sự phát triển đa chiều của Bà- la –môn, giáo, hai tôn giáo này đã bắt đầu ăn sâu vào tư tưởng cuả cộng đồng người Chămpa đương sự. Bước vào thời kì sau công nguyên, sự hoàn thiện về tư tưởng – tôn giáo được khẳng định tại vùng đất này với một quốc gia phong kiến mang tên Chămpa. Một loài hoa tinh khiết để cúng dường đức Phật đồng thời các phạm thiên ( đối với Bà- la – môn) để chính thức lấy làm tên quốc hiệu của cộng đồng này.