Lễ nghi nông nghiệp truyền thống tộc người Chăm và Raglai Ninh Thuận

image0001Ninh Thuận là một vùng đất khô hạn nằm ở cực nam Trung bộ Việt Nam, thuộc tiểu vùng Panduranga của vương quốc Champa. Để khắc phục sự hà khắc của thiên nhiên, cư dân nơi đây đã sáng tạo nên một nền văn minh lúa nước với giống lúa Chiêm nổi tiếng khắp vùng và lan tỏa đến các nước láng giềng. Ngày nay, không chỉ để lại những hệ thống đập nước, công trình thủy lợi và những đồng ruộng nuôi sống cư dân của vùng đất này từ ngàn xưa cho đến tận ngày nay, mà còn để lại nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng với kỹ thuật xây dựng độc đáo nhằm ghi nhớ đến công lao của các vị anh hùng dân tộc đã có công khai khẩn đất đai, dẫn thủy nhập điền mang lại sự ấm no hạnh phúc cho nhân dân.

Bên cạnh đó, chính nơi đây cũng đã sản sinh ra hai tộc người bản địa, đó là tộc người Chăm và tộc người Raglai. Mặc dù trải qua nhiều cuộc binh biến và thăng trầm của lịch sử, nhưng tộc người Chăm và tộc người Raglai là hai tộc người đã có công vun sới và bồi đắp tài sản quí giá của cha ông để lại cho vùng đất Ninh Thuận ngày nay. Trong đó, không thể không kể đến giá trị văn hóa tinh thần mà cụ thể là lễ nghi nông nghiệp truyền thống.

Vì vậy, khi đề cập đến văn hóa truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai, các công trình nghiên cứu trước đây ít nhiều cũng nhắc đến các lễ nghi liên quan đến nông nghiệp, tiêu biểu như “Nông nghiệp cổ truyền của đồng bào Chăm ở Thuận Hải” của Phan Lạc Tuyên (1978), “Người Raglai ở Việt Nam” của Nguyễn Tuấn Triết (1991), “Văn hóa và xã hội người Raglai ở Việt Nam” của tập thể tác giả (1998),“Lễ hội của người Chăm” của Sakaya (2003), “Lễ nghi nông nghiệp trong văn hóa truyền thống của người Chăm ở Nam Trung Bộ Việt Nam” của Nguyễn Xuân Lý (2004) v… v…

Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào chuyên sâu về lễ nghi nông nghiệp truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai. Để đáp ứng điều này, Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm mong muốn công bố công trình nghiên cứu do các chuyên viên nghiên cứu của Trung tâm thực hiện với tựa đề “Lễ nghi nông nghiệp truyền thống của tộc người Chăm và Raglai tỉnh Ninh Thuận”.

Đây là tập sách chuyên khảo, không chỉ đi sâu tập trung nghiên cứu về lễ nghi nông nghiệp thuần túy, mà còn cung cấp một số tư liệu quí giá liên quan đến nông nghiệp như nông lịch, tập quán sản xuất, tư liệu sản xuất, giống cây trồng, hệ thống đập nước, công trình thủy lợi, qui trình canh tác v… v… Đặc biệt, bên cạnh đó các tác giả đã nêu lên những nhận xét đánh giá về giá trị của lễ nghi nông nghiệp của người Chăm và người Raglai như là giá trị văn hóa bản địa, giá trị xã hội – nhân văn và được xem như là tri thức dân gian cần được bảo tồn và phát huy.

Với tập sách này, hy vọng sẽ góp phần giới thiệu một cách có hệ thống toàn bộ các nghi lễ nông nghiệp truyền thống của hai tộc người Chăm và Raglai. Ngoài việc giới thiệu các lễ nghi nông nghiệp, tập sách còn cung cấp tương đối khá đầy đủ các tư liệu sản xuất truyền thống bằng hình vẽ và hệ thốn g thủy lợi của tộc người Chăm và Raglai tại địa bàn tỉnh Ninh Thuận.

Chương 1

HOẠT ĐỘNG NÔNG NGHIỆP TRUYỀN THỐNG CỦA TỘC NGƯỜI CHĂM VÀ RAGLAI Ở TỈNH NINH THUẬN

I. Nông lịch, tập quán sản xuất và tư liệu sản xuất (nông cụ, giống cây trồng và ruộng đất)

1. Nông lịch

2. Các loại hình đất nông nghiệp và vấn đề sở hữu

3. Nông cụ của tộc người Chăm và Raglai

4. Giống cây trồng cổ truyền

II. Hệ thống thuỷ lợi và phương pháp tưới tiêu

1. Hệ thống thuỷ lợi cổ của tộc người Chăm

2. Một số công trình thuỷ lợi của tộc người Raglai

3. Phương pháp tưới tiêu

III. Qui trình canh tác trong sản xuất nông nghiệp của tộc người Chăm và Raglai

1. Qui trình làm đất

2. Gieo trồng

3. Chăm sóc cây trồng

4. Thu hoạch

Chương 2: LỄ NGHI NÔNG NGHIỆP TRUYỀN THỐNG CỦA TỘC NGƯỜI CHĂM Ở TỈNH NINH THUẬN

I. Khái quát về đời sống tín ngưỡng tâm linh của tộc người Chăm

II. Lễ nghi nông nghiệp truyền thống của người Chăm Ninh Thuận

1. Hệ thống lễ nghi nông nghiệp truyền thống liên quan trực tiếp đến các yếu tố sản xuất:

2. Lễ nghi truyền thống mang tính liên quan

Chương 3: LỄ NGHI NÔNG NGHIỆP CỦA TỘC NGƯỜI RAGLAI

TỈNH NINH THUẬN

I. Vài nét về tín ngưỡng dân gian của tộc người Raglai

II. Hệ thống lễ nghi nông nghiệp truyền thống của tộc người Raglai

1. Lễ nghi trong thời kỳ làm đất

2.  Lễ cúng trong thời kỳ gieo trồng

3.  Lễ cúng trong thời kỳ chăm sóc bảo vệ

4. Lễ cúng trong thời kỳ thu hoạch

Chương 4: NHỮNG GIÁ TRỊ VĂN HÓA TRONG LỄ NGHI NÔNG NGHIỆP CỦA NGƯỜI CHĂM VÀ NGƯỜI RAGLAI NINH THUẬN

I. Một vài nhận xét về hệ thống lễ nghi nông nghiệp của tộc người Chăm và người Raglai Ninh Thuận

1. Về lễ nghi nông nghiệp của tộc người Chăm

2. Về lễ nghi nông nghiệp của tộc người Raglai

II. Những giá trị văn hóa trong lễ nghi nông nghiệp của người Chăm và người Raglai Ninh Thuận

1. Giá trị văn hóa bản địa

2. Giá trị xã hội – nhân văn

3. Giá trị văn hóa – nghệ thuật

4.  Tri thức dân gian

KẾT LUẬN

Phụ lục

Giá bán: 80.000 VND/quyển

SÁCH CÓ BÁN TẠI 1 SỐ ĐỊA CHỈ SAU:

Trung tâm nghiên cứu Văn hóa Chăm Ninh Thuận

28 Tô Hiệu, TP. Phan Rang – Tháp Chàm

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *