Biểu tượng của sự tái sinh trong lễ hỏa táng của người Chăm Ahier

BIỂU TƯỢNG CỦA SỰ TÁI SINH TRONG LỄ HỎA TÁNG CỦA NGƯỜI CHĂM AHIÉR/BÀLAMÔN 

(một nghiên cứu nhân học về biểu tượng trong nghi lễ)

ĐỔNG THÀNH DANH*

Tóm tắt: Bài viết này là kết quả của một nghiên cứu về lễ nghi dựa trên quan điểm của nhân học biểu tượng. Trong đó, tác giả phân tích các biểu tượng cụ thể trong nghi lễ hỏa táng của người Chăm Ahiér (thường gọi là Chăm Bàlamôn, tức cộng đồng Chăm ảnh hưởng Hindu giáo) tại Ninh Thuận, đồng thơi liên kết các biểu tượng đó thành một chuỗi phản ánh một ý nghĩa chung của toàn bộ diễn trình nghi lễ. Thông qua cách mà họ lý giải về các biểu tượng trong nghi lễ này, tác giả cũng muốn phác họa một phần quan niệm và tư duy của người Chăm Ahiér nói riêng và Chăm nói chung về cái chết, sự bất tử, tái sinh, linh hồn và thế giới. Đồng thời nghiên cứu này – thông qua một trường hợp cụ thể – cũng muốn đóng góp thêm một vài vấn đề lý thuyết cho nghiên cứu biểu tượng trong một nghi lễ biểu tượng điển hình.

Từ khóa: Tang ma, hỏa táng, tái sinh, biểu tượng, nhân học biểu tượng, người Chăm.

* Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm Ninh Thuận

Continue reading

[Documentary film] Le royaume de la déesse

Dans l’ancien royaume du Champa, au sud du Vietnam, Po Nagar règne toujours en déesse incontestée. Elle a instauré le pouvoir des femmes sur les hommes. Chez les Chams, les femmes sont les chefs de famille et les ancêtres fondatrices de toute lignée familiale. Sous l’égide de Po Nagar, une minorité de Chams a subsisté jusqu’à nos jours. Les derniers héritiers du Champa continuent de pratiquer une religion originale peuplée de génies.

Durée 52 minutes

© Sasana Productions 2007 Marc Rozenblum

Images Lê Quang Hung –

Réalisation Agnès De Féo

Interprète Pham Hoang Hà –

Musique Che Linh –

Voix Anne-Sophie Aubin –

Montage Louise Lux

Traduction du vietnamien et sous-titrage Philippe Lambert

Một số vấn đề nghiên cứu liên quan đến tín ngưỡng – tôn giáo truyền thống của người Chăm hiện nay ở Việt Nam

PGS.TS Thành Phần

2651bccdf569624a4f48e40145290b58_640Để hiểu rõ về tín ngưỡng tôn giáo truyền thống của người Chăm thấu đáo hơn, chúng tôi tập trung quan tâm đến mối quan hệ giữa các cộng đồng người Chăm qua việc sử dụng thuật ngữ bản địa, nhận diện lại cơ cấu tổ chức xã hội truyền thống và mối quan hệ giữa các tầng lớp xã hội trong cộng đồng người Chăm ngày nay

 

Continue reading

Lễ nghi vòng đời của người Cham Ahier

TS. Phan Quốc Anh

Sach NLVDNVới một bề dày về lịch sử, văn hóa của dân tộc Chăm là một trong những di sản văn hóa đồ sộ, phong phú trong kho tàng văn hóa của 54 dân tộc Việt Nam, là một mảng màu làm nên sự đa dạng, sinh động trên bức tranh toàn cảnh của bản sắc văn hóa Việt Nam. Với nhiều lớp văn hóa tích tụ, bồi đắp trong quá trình lịch sử dài lâu, văn hóa Chăm cho đến nay vẫn luôn là đối tượng hấp dẫn của các nhà nghiên cứu văn hóa trong và ngoài nước. Có thể nói, trong tư liệu nghiên cứu về văn hóa các dân tộc, tư liệu nghiên cứu về văn hóa Chăm là một trong những kho tàng đồ sộ nhất, giàu có nhất, trải dài suốt từ đầu công nguyên đến nay (Từ Tiền Hán thư, Hậu Hán thư, Lương sử, Cựu Đường thư, Tân Đường thư, Tống Sử v.v… cho đến ngày nay, các nhà khoa học vẫn tiếp tục nghiên cứu). Theo thống kê của Nguyễn Hữu Thông và các tác giả của Phân viện Nghiên cứu Văn hóa Nghệ thuật miền Trung (có thể là chưa hoàn toàn đầy đủ) thì đã có tới 2.278 công trình, bài viết khoa học về văn hóa Chăm của các tác giả trong và ngoài nước đã được xuất bản

Continue reading

Lễ nhập Kut (Hadat batalang tama kut) của người Chăm Balamon

 

TS. Phan Quốc Anh

      18713294841_c77bcf66b7   Người Chăm Bàlamôn khi chết đều được làm lễ hoả táng. Trong  lễ hoả táng, khi lửa đang cháy, người ta lấy hộp sọ người chết ra, đục lấy 9 mảnh xương trán, giữ lại để sau này làm lễ nhập kút. Kút là nơi chôn 9 mảnh xư­ơng trán ấy của người chết, là nghĩa địa, là nơi thờ cúng tổ tiên của dòng tộc theo họ mẹ của ngư­ời Chăm Bàlamôn.

  1. Nguồn gốc kút và điều kiện nhập kút

        Người theo Bàlamôn giáo ở Ấn Độ không có tục giữ lại 9 miếng xương trán sau khi hoả thiêu như của người Chăm Bàlamôn hiện nay. Giáo lý Bàlamôn quy định: “Sau khi thiêu, mọi người tắm rửa và ba ngày sau, những mảnh xương chưa cháy hết và tro được thu gom rồi thả xuống sông Hằng” [1, tr. 198]. Những tư liệu của người Trung Hoa cũng cho chúng ta biết, trước đây, người Chăm không có tục giữ lại 9 miếng xương trán để nhập kút: “…Khi khiêng người chết đến gần một con sông thì họ thôi khóc; họ đặt xác lên đống củi rồi đốt, sau đó nhặt lấy tro than cho vào một cái lọ bằng đất, đem ném xuống sông, rồi mọi người về, tránh không nói một tiếng nào, có lẽ để cho linh hồn người chết không tìm được đường về” [2, tr. 27]. Continue reading

Bảo tồn và phát huy nét đẹp văn hóa truyền thống qua lễ tục Ew Muk kei, lễ hội Kate – Ramawan và lễ hội Rija Nagar

Thành Phần(*)

khach-san-corvin-vung-tau-22607

Người Chăm[1] là một trong 54 dân tộc ở Việt Nam, có dân số khoảng 161.729 người[2]. Đây là cư dân bản địa thuộc loại hình nhân chủng Indonesien[3]. Tiếng nói của họ gần gũi với tiếng các dân tộc Raglai, Churu, Jarai và Ê-đê, thuộc nhóm ngôn ngữ Mã lai – Đa đảo (Malayo – Polynesian), hệ ngôn ngữ Nam Đảo – Austranesian[4] (Collins J., 1991: 108 – 121).

Do trải qua nhiều biến cố trong lịch sử, đã làm cho địa bàn cư trú của tộc người Chăm bị xáo trộn, phân bố phân tán cách biệt nhau về điều kiện địa lý và môi trường xã hội, chia tách thành nhiều nhóm cộng đồng tộc người mang tính đặc thù cho từng khu vực địa phương khác nhau, không còn đồng nhất như trước đây. Đặc biệt là tín ngưỡng tôn giáo, hầu như có khuynh hướng biến đổi theo xu thế địa phương hóa. Điều này đã dẫn đến sự phân hóa thành ba vùng địa phương khác nhau: vùng Trung Trung Bộ (cộng đồng địa phương người Chăm Hroi[5] ở Phú Yên và Bình Định)[6]; vùng Nam Trung Bộ (cộng đồng địa phương người Chăm Klak[7] ở Ninh Thuận và Bình Thuận); vùng Tây Nam Bộ (cộng đồng địa phương người Chăm Biruw ở An Giang, Tây Ninh và Tp. Hồ Chí Minh) [Thành Phần, 2012:89]. Continue reading

TS. Sakaya (Trương Văn Món)

l1050150

 Thông tin cá nhân

  • Họ và tên: TRƯƠNG VĂN MÓN
  • Bút danh: VĂN MÓN, SAKAYA
  • Dân tộc: Chăm
  • Sinh ngày: 20 -05-1967
  • Nơi sinh: Ninh Thuận
  • Nơi công tác hiện nay: Khoa Nhân học,

Trường Đại học KHXH&NV- Đại học Quốc gia Tp Hồ Chí Minh

Continue reading

A Study of the Hồi giáo Religion in Vietnam: With a Reference to Islamic Religious Practices of Cham Bani

Yasuko Yoshimoto*

* 吉本康子, National Museum of Ethnology, 10-1 Senri-Expo Park, Suita-city, Osaka 565-8511, Japan

e-mail: yoshimotoysk[at]hotmail.co.jp

untitledThis paper examines Hồi giáo, a state-recognized religion translated as “Islam” in Vietnam, and will focus on the Islamic religious practices of the Cham Bani, one of two groups of Muslims in Vietnam. While it is recognized that diverse Islamic religious practices have taken root in various areas, there is a tendency to view religious practices such as the Quran recital, Ramadan, Salat, and so on, with a sweeping uniformity. As such, regardless of how “unorthodox” they are, the people who engage in such practices within society are regarded, or classified, as Muslim. The Cham Bani have also been described as an unorthodox Muslim sect, on the basis of its syncretic religious practices. However, the Cham Bani practitioners see themselves as neither Muslim nor members of the Islam community, and consider that they have experienced a different evolution of Islamic religious elements.

Is it possible to equate Hồi giáo with Islam and its followers with Muslim? This paper examines these questions through observations of the self-recognition, as well as the actual conditions of Islamic practices among the Cham Bani, especially the rituals that are observed during Ramadan. It reveals the possibility that Vietnam’s state-recognized religious sect of “Islam” and its “Muslim” followers are polythetic in nature and differ from the conventional definitions of Islam and Muslim, based on a monothetic classification.

Keywords: Cham Bani, Hồi giáo, Islam, Vietnam, polythetic classes, religious practice

Continue reading

Tục thờ Kut của người Chăm Bàlamôn

 Su Van Ngoc

Người Chăm ở hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận theo hai đạo: Hồi giáo Bàni gọi là Cam Awal, khi chết xác được địa táng. Khu nghĩa địa cũng gọi là Ghur. Người Chăm theo đạo Bàlamôn gọi là Cam Ahier, khi người chết, xác được hỏa táng, khu nghĩa địa gọi là Kut. Ở người Chăm Bàlamôn, mỗi tộc họ phải xây dựng một nhà Kut chung để thờ các bậc tổ tiên quá cố của họ tộc mình. Nhà Kut còn được gọi là sang muk kei (có nghĩa là nhà tổ). Theo quan niệm của người Chăm Bàlamôn, họ tộc nào không có nhà Kut sẽ bị dân làng mỉa mai, chê cười cho là không có tổ tông.

Việc xây dựng Kut do Po adhia thực hiện với nhiều nghi lễ phức tạp và tốn kém. Bài viết dưới đây xin trình bày đôi nét về tục thờ Kut của họ.

Continue reading