Biểu tượng của sự tái sinh trong lễ hỏa táng của người Chăm Ahier

BIỂU TƯỢNG CỦA SỰ TÁI SINH TRONG LỄ HỎA TÁNG CỦA NGƯỜI CHĂM AHIÉR/BÀLAMÔN 

(một nghiên cứu nhân học về biểu tượng trong nghi lễ)

ĐỔNG THÀNH DANH*

Tóm tắt: Bài viết này là kết quả của một nghiên cứu về lễ nghi dựa trên quan điểm của nhân học biểu tượng. Trong đó, tác giả phân tích các biểu tượng cụ thể trong nghi lễ hỏa táng của người Chăm Ahiér (thường gọi là Chăm Bàlamôn, tức cộng đồng Chăm ảnh hưởng Hindu giáo) tại Ninh Thuận, đồng thơi liên kết các biểu tượng đó thành một chuỗi phản ánh một ý nghĩa chung của toàn bộ diễn trình nghi lễ. Thông qua cách mà họ lý giải về các biểu tượng trong nghi lễ này, tác giả cũng muốn phác họa một phần quan niệm và tư duy của người Chăm Ahiér nói riêng và Chăm nói chung về cái chết, sự bất tử, tái sinh, linh hồn và thế giới. Đồng thời nghiên cứu này – thông qua một trường hợp cụ thể – cũng muốn đóng góp thêm một vài vấn đề lý thuyết cho nghiên cứu biểu tượng trong một nghi lễ biểu tượng điển hình.

Từ khóa: Tang ma, hỏa táng, tái sinh, biểu tượng, nhân học biểu tượng, người Chăm.

* Trung tâm Nghiên cứu Văn hóa Chăm Ninh Thuận

Continue reading

Miền Trung Việt Nam và Văn hóa Champa: Một cái nhìn địa văn hóa

Image result for Tran Quoc VuongTrần Quốc Vượng 

Trên dải đất miền Trung Việt Nam hiện tại, chủ yếu là từ Đèo Ngang cho đến Hàm Thuận, nhiều thời bao gồm cả Tây Nguyên, đã nảy sinh, phát sáng rực rỡ rồi tắt dần một nền văn minh độc đáo, ta gọi là văn minh Chămpa

  1. Lời mở

Từ một hai thế kỷ đầu Công nguyên cho đến các thế kỷ XVII-XVIII, trên dải đất miền Trung Việt Nam hiện tại, chủ yếu là từ Đèo Ngang cho đến Hàm Thuận, nhiều thời bao gồm cả Tây Nguyên, đã nảy sinh, phát sáng rực rỡ rồi tắt dần một nền văn minh độc đáo, ta gọi là văn minh Chămpa mà sợi dây liên kết (theo F. Engels: “sợi dây liên kết văn minh là Nhà nước” (xem Nguồn gốc gia đình tư hữu và Nhà nước, 1882) là các nhà nước mà sử sách Trung Hoa, Đại Việt gọi bằng những tên Lâm ẤpHoàn VươngChiêm Thành, với các miền lãnh thổ – cũng có thể là các “tiểu quốc” xuất hiện trong sử sách Hoa Việt dưới những cái tên Địa Lý, Ma Linh, Bố Chính, châu Ô, châu Lý, Chiêm Động, Cổ Lũy, Thi Bị, Thượng Nguyên, Bôn đà lãng…, hay trong bi ký Phạn – Chàm với những tên Chămpapura, Amaravati, Vijaya, Kauthara, Panduranga, Virapura, v.v…

Văn minh Chămpa đã tắt, hay đúng hơn, các nhà nước Chămpa đã không còn tồn tại từ vài trăm năm nay, song tộc Chăm và các tộc bà con theo mẫu hệ còn đó: Chăm H’rê, Chăm H’roi, Raglai, Jarai, Rhaday… Văn hóa Chăm vẫn còn đây, sống động ở Ninh Thuận (với làng gốm Bàu Trúc), Bình Thuận hay là các phế tích “thành lồi’, “giếng Hời”, “cánh đồng chăm” theo cách gọi của người Kinh – Việt ở Bình – Trị – Thiên, Nam – Ngãi – Bình – Phú, Khánh Hòa – Phan Rang, Phan Rí, Phan Thiết…, những “thánh địa” (sanctuaive) Mỹ Sơn, Đồng Dương, Phong Nha, những cụm/nhóm đền – tháp Chămpa trong thung lũng, trên sườn đồi, chân núi, ven biển, trong rừng sâu…, những dòng họ Ông, Ma, Trà, Chế… với những con người da đồng hun, mũi cao, mắt sâu, tóc xoăn, những huyền tích, những lễ hội Katé, nhiều di tích Chăm và ảnh hưởng văn hóa Chăm còn “nhìn” thấy được và có thể tìm hiểu, nghiên cứu được ở Thanh, Nghệ, Tĩnh, ở châu thổ Bắc Bộ, ở ngay nội đô và ven đô Hà Nội… Và ngôn ngữ Chăm vẫn là sinh ngữ (Ngôn ngữ là sản phẩm/thành phần văn hóa). Người ta bảo “chính trị qua đi, văn hóa ở lại” (Les poliques passent, les cultures restent)”. Continue reading

ARI WPS 100 – The My Son and Po Nagar Nha Trang Sanctuaries: On the Cosmological Dualist Cult of the Champa Kingdom in Central Vietnam as Seen from Art and Anthropology

This paper is an attempt to detail the dualism observed in the cosmology of both the Cham monuments and contemporary Cham society. It first outlines the dualistic cults as represented in two royal sanctuaries, My Son in the north and Po Nagar Nha Trang in the south of the Champa kingdom. The My Son sanctuary was located in a deep valley surrounded by high mountain ranges and it was here that the god Bhadresvara/father/ mountain/areca were worshipped. On the other hand, the Po Nagar Nha Trang Sanctuary was located on a riverside hill near an estuary where the goddess Bhagavati/ Po Yang Inu Nagar/mother/sea/coconut were worshipped. Similar to the dualism observed in these two key sanctuaries of Champa, we can also observe cosmological dualism within contemporary Cham communities along the south central coast of Vietnam. The Cham people of this region are divided into two groups based on their religions. One group, called the Cham or Ba-la-mon (Brahmanists) are adherents of an indigenized form of Hinduism; the other group called Bani, are adherents of an indigenized form of Islam. The paper details the cosmological dualism within these communities. The study concludes by suggesting that cosmological dualism is a key concept for understanding Champa, elucidating both the structure of the kingdom in the past as well as the structure of contemporary Cham society.

Download this paper: ARI WPS 100 – The My Son and Po Nagar Nha Trang Sanctuaries On the Cosmological Dualist Cult of the Champa Kingdom in Central Vietnam as Seen from Art and Anthropology

Continue reading

The Mongol Navy: Kublai Khan’s Invasions in Đại Việt and Champa

 Vu Hong Lien

Abstract

During his campaign in southern China and following his final victory over the Southern Song in 1279, the Yuan Emperor Kublai Khan launched a series of naval campaigns to conquer East and Southeast Asia. The chain of attempted conquests began with Japan and ended with Java, and all ended in failure. Although Kublai Khan did not succeed, the Mongol intervention seriously affected the dynamics of the region and left long-lasting consequences. Most remarkable of all, the naval campaigns marked a dramatic change in the Mongol traditional warfare. Based on historical accounts by the Persian historian Rashid-al-Din, who had access to Kublai Khan’s papers, the Yuanshi, Vietnamese pro-Mongol documents, the Vietnamese official annals and analyses by modern historians, this Working Paper focuses on the series of crucial events that took place in the late thirteenth century, when the Mongols actively and violently interfered in Đại Việt and Champa. It highlights the first-ever failure of the Mongols worldwide in Đại Việt, a hitherto less known fact due to the lack of cross-study on the Mongols in the East and the West. As events gradually unfold, we can see why Kublai Khan paid such close attention to Southeast Asia, how the Mongol Navy was created, the Mongols’ own reaction to its function, and why they failed repeatedly in their attempts at expansion down the South China Sea/Bien Dong.

Continue reading

Dr. Amandine Lepoutre

Dr. Amandine Lepoutre was born on November 26th, 1979 and currently lives in Lille, France.

 

From 1998 to 2000 Dr. Lepoutre attended the University of Charles de Gaulle, Lille 3, Villeneuve d’Ascq, where she received a DEUG in History, with foci in law and economy. Then, in June 2001 she also received a license in History, with a focus in archaeology, before following this study up with an MA in Medieval History in June 2002, also from University of Charles de Gaulle, Lille 3, Villeneuve d’Ascq. In September 2003 she earned a DESS in Southeast Asian Studies with foci in cooperation, development, and management, also from University of Charles de Gaulle, Lille 3, Villeneuve d’Ascq. The following year she entered the doctoral program in History and Philology at EPHE, in Paris, where she made rapid progress, and managed to defend her dissertation as of March 2010. She is fluent in English, has a reading knowledge of Eastern Cham Akhar Thrah script, and has a working knowledge of Sanskrit as well as Vietnamese. She is co-author with three others on the most recent multi-lingual epigraphic study of Cham inscriptions from the Museum of Cham Culture at Da Nang.

Continue reading

On the Relationship between Cheng Ho and Islam in Southeast Asia

KONG YUANZHI

 From 1405 to 1433, during his seven expeditions overseas, did Cheng Ho participate in spreading Islam? While there is no relevant record in historical archives in China, many records and tales in Southeast Asian countries demonstrate well that Cheng Ho did help the spread of Islam there. However, do these records and tales really match the historical facts? The questions above merit further discussion, because answering them can help us understand the expeditions more completely and because Cheng Ho’s role in the development of Islam in Southeast Asia constitutes an inseparable part of the cultural exchange between China and Southeast Asia. In the following sections, the author will mainly focus on the discourses of foreign scholars on Cheng Ho’s role in diffusing Islam through Southeast Asia, and will also express his view on the issue.

 

Continue reading

Chế Bồng Nga, Lê Thánh Tông và Hoàng đế nhà Minh

Andrew Hardy

Nguyễn Thị Hồng Hạnh dịch

404c41ebbb167baTại kinh đô ở Nam Kinh, ngày 25 tháng 7 năm Hồng Vũ thứ tư (1371), hoàng đế nhà Minh của Trung Hoa tiếp nhận một tấu văn cỡ lớn làm bằng vàng lá, trên khắc chữ ngoại quốc. Sau khi dịch, hoàng đế biết rằng những hàng đầu tiên của tấu văn này được đọc như sau:

“Hoàng đế Đại Minh đã lên ngôi vỗ yên bốn bể. Bệ hạ như bầu trời và mặt đất bao phủ và chứa đựng muôn loài, như mặt trời và mặt trăng chiếu sáng vạn vật. Sánh với bệ hạ, A-da-a-zhe chỉ như một cọng cỏ. Bệ hạ thương kẻ hạ thần đã sai sứ ban cho thần ấn vàng và sắc phong cho thần làm vua xứ này. Thần rất biết ơn và tự hào, và sẽ như vậy mãi mãi”(1).

Continue reading

[Book]Champa: Kerajaan Kuno Di Vietnam

Erlangga Ibrahim & Syahrizal Budi Putranto

Champa merupakan salah satu kerajaan basar dan  disegani di-Asia Tenggara pada zamannya. Berlokasi dl daratan yang saat lni menjadi wilayah tengah dan selatah dari negara Vietnam, ketenaran Champa tak kalah denggn kerajaah masa lalu di Nusantara seperti Sriwijaya dan Majapahit.

Champa Kerajaan Kuno Di Vietnam - Erlangga Ibrahim, Syahrizal Budi Putranto

Continue reading

Người Chàm trong hệ thống hàng hải Đông Nam Á

Anthony Reid

  Ngô Bắc dịch

CÁC KHUYNH HƯỚNG VIẾT SỬ

Thập niên qua chứng kiến một sự phục hồi nổi bật của mối quan tâm đến chiếu kích hàng hải trong lịch sử Á Châu, đặc biệt là của Đông Nam Á.  Bởi trong phần lớn thế kỷ trước đây, sự nhấn mạnh trong việc viết sử  đều được hướng theo một đường lối khác.   Tinh đa dạng phong phú của cuộc sống Đông Nam Á đã bị cắt nhỏ bởi chế độ thực dân Âu Châu thành một tá các nước thuộc địa với các biên giới cố định.  Chủ nghĩa thực dân và chủ nghĩa dân tộc kết bè với nhau trong việc thiết lập các định chế và cá tính đồng nhất trong phạm vi các biên giới này.  Các lịch sử mới đã được tạo lập để nối kết các quốc gia vất vả để hình thành từ con sâu kén của chê độ thực dân với các vương quốc cổ xưa hơn thuộc các thời đại hoàng kim tưởng tượng, bất kể đến các hậu quả của việc làm như thế đối với các sắc dân thiểu số bị mắc kẹt trong các biên cương mới.  Hơn nữa, đã có một sự lãng mạng hóa giới nông dân (tự nó là một phát kiến hồi cuối thế kỷ thứ mười chín) như là quả tim huyền thoại của các quốc gia mới này, kẻ biểu trưng tuyệt diệu nhất cho (par excellence) đối tượng mà quốc gia-dân tộc được hiểu là sẽ phục vụ.  Tất cả các điều này chỉ dành  một khoảnh không gian nhỏ bé cho tính đa tầng (multicity) và tính lưu động (mobility) của các cá tinh xác định  mà thế giới hàng hải Đông Nam Á luôn luôn bao hàm.  Đối với các sắc dân mang các cá tính không cách nào phù hợp với các biên giới mới, người Chàm là một thí dụ nổi bật trong các nhóm dân đó, chiều hướng viết sử đó đặc biệt không hữu ích gì.

Continue reading