Một bản Phổ chí nói về quan hệ Việt – Chăm

Chamstudies xin đăng lại bài viết này từ trang nghiên cứu lịch sử để giúp quý đồng nghiệp gần xa có thêm thông tin về những phát hiện mới trong nghiên cứu sử Champa. Cảm ơn BQT trang Nghiên cứu Lich sử.

Võ Văn Thắng

link_s104

I. GIỚI THIỆU

Trong các tài liệu có tính chất phổ thông, nước Chiêm Thành (hay Champa) thường được nhắc đến như là một vương quốc hình thành ở vùng đất miền Trung Việt Nam, từ khoảng thế kỷ II và tồn tại đến thế kỷ XVII. Lãnh thổ của vương quốc này ở thời kỳ rộng lớn nhất bao gồm từ Quảng Bình đến Bình Thuận ngày nay. Lịch sử của nước Chiêm Thành được viết chủ yếu dựa theo các nguồn tư liệu của các nhà du hành và sử gia Trung Quốc, cùng một số văn bia chữ Phạn và chữ Chăm.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, một số nhà nghiên cứu về Đông Nam Á và Việt Nam muốn xác định lại khái niệm Champa. Theo đó, không nên hiểu Champa như một quốc gia với một lịch sử mạch lạc và liên tục do các sử gia thế kỷ XX khái quát nên. Champa được nhìn nhận như là một từ chỉ chung cho nhiều vương quốc hoặc nhiều tiểu quốc cùng tồn tại ở dải đất miền Trung và có những thời kỳ thịnh suy không đồng đều.[1] Continue reading

Vietnam-Champa Relations and the Malay-Islam Regional Network in the 17th–19th Centuries

DANNY WONG TZE KEN

Historical relations between Vietnam and the kingdom of Champa was a very long- standing affair characterized by the gradual rise of the Vietnamese and the decline of the Chams. The relationship began as early as the second century CE, when the Chams started a kingdom called Lin-yi, covering the area between the land of the Viet people in the north and Nanchao in the south. The historical consciousness of both peoples includes wars and conflicts between the two over a period of fifteen centuries before the kingdom of Champa was incorporated under Vietnamese rule in 1693. Thereafter, the lands of the Chams were settled by Vietnamese through a series of land settlement programs introduced by the Vietnamese ruling houses.

The subjugation of the former land of Champa was incomplete, however, as Cham resistance – often armed – became the central theme of the relationship after 1693. Resistance was based on the desire to be free of Vietnamese rule and to reinstate the kingdom of Champa. Contributing to this desire was the friction that existed between Vietnamese and Chams, often at the expense of Cham rights and well-being. It was not until 1835 that Cham resistance was finally broken.

This essay traces the history of Vietnam-Champa relations between 1693 and 1835, with emphasis on the Vietnamization process and the existence of a Malay-Islam regional network in Southeast Asia, based mainly in the Malay Peninsula, that contributed to Cham resistance. The last part of the essay discusses the correlation between historical and present-day Cham-Malay relations.

Link: https://kyotoreview.org/issue-5/vietnam-champa-relations-and-the-malay-islam-regional-network-in-the-17th-19th-centuries/